Dương Xỉ Boston

Dương xỉ Boston là giống dương xỉ kiếm Nephrolepis exaltata 'Bostoniensis' (họ Nephrolepidaceae), cây thân thảo sống lâu năm không ra hoa, có lá kép lông chim dài cong vòm rồi rủ đều quanh giỏ như mái tóc xanh, kèm những sợi ngó bò mảnh thòng qua mép giỏ. Giỏ dương xỉ treo đẹp ở ban công có mái che, hiên nhà hay ô cửa sổ sáng không bị nắng rọi thẳng; nhà nuôi chó mèo cũng yên tâm hơn, vì ASPCA (Hiệp hội phòng chống ngược đãi động vật Hoa Kỳ) xếp dương xỉ Boston vào nhóm không độc với chó và mèo.

Điều ít người biết: dương xỉ Boston ra đời từ một đột biến tình cờ. Theo tài liệu Greenhouse Production of Boston Ferns (Southeastern Floriculture, lưu tại thư viện NC State), năm 1894, trong một lô lớn dương xỉ kiếm do một nhà vườn ở Philadelphia gửi tới một đại lý ở Boston, người ta tình cờ phát hiện dạng cây có lá cong rủ khác thường; tài liệu khuyến nông của UF/IFAS (Đại học Florida) ghi mốc năm 1895. Giống mới mang tên 'Bostoniensis', nghĩa là "của Boston". Cũng theo tài liệu trên, từ những biến dị nối tiếp của nó về sau sinh ra một trong những nhóm giống dương xỉ lớn và được ưa chuộng nhất.

Thông tin nhanh về dương xỉ Boston

• Tên khoa học: Nephrolepis exaltata (L.) Schott 'Bostoniensis'.

• Họ: hệ phân loại dương xỉ PPG I (2016) xếp chi Nephrolepis vào họ riêng Nephrolepidaceae; POWO (Vườn thực vật Hoàng gia Kew) gộp vào họ Polypodiaceae; tài liệu cũ có nơi ghi Dryopteridaceae hoặc Davalliaceae.

• Tên gọi khác: dương xỉ kiếm; tiếng Anh là Boston fern, loài gốc gọi là sword fern hoặc wild Boston fern.

• Nguồn gốc loài: theo POWO, bản địa ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới châu Mỹ, từ Florida, vùng vịnh Mexico, các đảo Caribe, Trung Mỹ xuống tới Brazil và Bolivia; Việt Nam không nằm trong vùng bản địa.

• Kích thước: NC State Extension ghi giống 'Bostoniensis' có lá rộng, rủ, bụi cao và rộng tới khoảng 90 cm.

• Ánh sáng: sáng nhưng gián tiếp; nắng trưa, nắng chiều rọi thẳng làm lá nhạt màu và cháy.

• Nước: giá thể ẩm đều, không để khô kiệt, cũng không sũng nước kéo dài.

• Độ khó: trung bình; khó nhất là giữ cây qua mùa khô và trong phòng máy lạnh.

• Độc tính: ASPCA xếp vào nhóm không độc với chó và mèo.

• Hợp làm quà: tân gia căn hộ có ban công khuất nắng, nhà nuôi chó mèo muốn thêm cây xanh rủ lá.

Dương xỉ Boston là cây gì?

Dương xỉ Boston là một giống trồng (cultivar) của loài Nephrolepis exaltata, nhóm dương xỉ tiếng Anh gọi là sword fern vì lá dài, thẳng như lưỡi kiếm. Theo POWO, loài gốc chủ yếu sống phụ sinh trên thân cây khác ở vùng cận nhiệt đới; NC State Extension ghi cây có thể mọc trên đất hoặc bám trên cây, và tên loài exaltata là tiếng Latin nghĩa là "rất cao".

UF/IFAS cho biết các giống trồng phần lớn đã thay thế loài hoang dại trên thị trường cây cảnh. NC State liệt kê hơn chục giống khác nhau về dáng và màu lá: 'Compacta' bụi thấp gọn, lá đứng; 'Fluffy Ruffles' lá nhỏ, mọc đứng, mép gợn sóng; 'Dallas' (hay 'Dallas Jewel') bụi nhỏ, chịu thiếu sáng và độ ẩm thấp tốt hơn; 'Golden Boston' lá xanh ngả vàng; 'Tiger Stripe' lá có sọc vàng. Giống 'Bostoniensis' nguyên bản vẫn dễ nhận nhờ lá dài, rộng, rủ xuống thành vòm.

Nhận biết dương xỉ Boston qua lá, ngó bò và ổ bào tử

• Lá: kép lông chim một lần, mọc thành bụi từ thân rễ ngắn, cong vòm rồi rủ. NC State ghi lá của loài dài khoảng 60–90 cm; giống 'Bostoniensis' có lá rộng hơn và rủ rõ hơn.

• Lá chét: rất nhiều, thuôn dài, mép có răng nhỏ hoặc hơi gợn; gốc lá chét lệch một bên, có tai nhỏ gần như ôm lấy trục lá (NC State). Bộ tài liệu nhận dạng của UF/IFAS (Langeland và Enloe) ghi lá chét của loài dài tới khoảng 7,4 cm, phần lớn hình lưỡi kiếm, đầu nhọn.

• Ngó bò (stolon): những sợi mảnh như dây, không mang lá, mọc từ gốc rồi bò ra mép giỏ hoặc thòng xuống; trên ngó có thể mọc cây con.

• Ổ bào tử: những chấm tròn nâu tới nâu đen nằm trên gân ở mặt dưới lá già. NC State nhắc người trồng đừng nhầm các chấm này với côn trùng hay bệnh.

• Không có củ: theo Langeland và Enloe, N. exaltata không bao giờ tạo củ. Nhổ bụi lên thấy củ tròn nhỏ trên ngó là bạn đang cầm một loài khác.

Hình minh họa một lá dương xỉ Boston ở cự ly gần: lá chét thuôn dài xếp so le hai bên trục, gốc lá chét có tai nhỏ, mặt dưới lá già có hàng chấm bào tử nâu, bên cạnh là một sợi ngó bò không mang lá.

Phân biệt dương xỉ Boston với các loại dương xỉ dễ nhầm

• Dương xỉ Thái Lan: trang dương xỉ Thái Lan của vườn nhận định đây nhiều khả năng cũng là một giống của N. exaltata, nhưng phần lá giữa bụi mọc dựng, màu xanh vàng chanh, chỉ lá ngoài cùng mới ngả xuống. Boston thì rủ đều quanh giỏ, màu xanh lục. Cách chăm hai cây gần như giống nhau.

• Dương xỉ kiếm có củ: Nephrolepis cordifolia, loài dễ nhầm nhất. Theo Langeland và Enloe, loài này đôi khi có củ; lá chét ngắn hơn (tới khoảng 4,8 cm), xếp sát nhau dưới 1 cm, đầu tù, gốc lá chét hay chồm lên trục lá; lá mọc dựng hơn và chỉ dài khoảng 1 m, trong khi lá N. exaltata có thể dài tới khoảng 1,5 m và thường rủ. Ở Florida, N. cordifolia nằm trong danh sách cây xâm hại loại I.

• Dương xỉ kiếm khổng lồ: Nephrolepis biserrata có lá dài tới khoảng 2,5 m, lá chét dài tới khoảng 23 cm, mép răng cưa kép, gân giữa có lông dày; quá khổ so với một giỏ treo ban công.

• Dương xỉ Kimberley Queen (hay viết Kimberly Queen): Nephrolepis obliterata, một loài khác, gốc Úc. Wikipedia ghi loài này ít nhạy với không khí khô hơn nên hợp môi trường trong nhà hơn.

• Dương xỉ lá me: tên chợ cho dạng có lá chét nhỏ, ngắn, xếp đều như lá me, phiến lá hẹp; lá chét dương xỉ Boston dài và thuôn hơn hẳn.

Dương xỉ Boston có lọc không khí không?

Dương xỉ Boston nổi tiếng là "cây lọc không khí", nhưng danh tiếng ấy không đến từ nghiên cứu NASA năm 1989 như nhiều bài viết vẫn ghi: danh sách 12 loài của nghiên cứu đó không có dương xỉ Boston. Nó đến từ thí nghiệm sau này của B.C. Wolverton và J.D. Wolverton, công bố năm 1993 trên Journal of the Mississippi Academy of Sciences: trong hơn 30 loài cây thử trong buồng kín, dương xỉ Boston nằm trong nhóm cây hút formaldehyde hiệu quả nhất, cùng cúc chậu và chà là lùn. Tên bài báo, "Cây và vi sinh vật đất: loại bỏ formaldehyde, xylene và amoniac khỏi môi trường trong nhà", cho thấy nghiên cứu xét cả vai trò của vi sinh vật trong đất trồng chứ không riêng lá cây.

Buồng thí nghiệm kín khác xa căn phòng thật. Năm 2019, Bryan Cummings và Michael Waring (Đại học Drexel) rà soát khoảng một tá nghiên cứu trải dài 30 năm, công bố trên Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology: muốn bằng tác dụng của hệ thống thông gió, hay chỉ vài ô cửa sổ mở, phải đặt từ 10 tới 1.000 chậu cây trên mỗi mét vuông sàn. Treo một giỏ dương xỉ Boston vì nó đẹp và làm góc nhà dịu mắt là đủ lý do; muốn không khí trong nhà sạch hơn, hãy mở cửa và thông gió.

Treo dương xỉ Boston ở đâu trong nhà phố, chung cư TP.HCM?

Trong sản xuất thương mại, UF/IFAS khuyên căng lưới che 30–60% vào mùa hè để giảm bớt cường độ nắng; thiếu sáng thì lá dài, yếu, thưa, còn dư sáng thì lá nhạt màu. Áp vào điều kiện TP.HCM:

• Ban công, lô gia có mái che hướng Đông hoặc Bắc: vị trí lý tưởng. Treo lùi vào trong mép mái một chút để giỏ nhận ánh sáng trời mà nắng trưa không rọi thẳng vào bụi. Bài ban công ít nắng, có mái che nên trồng cây gì có thêm cách đo nắng cho ban công bị che khuất.

• Hiên nhà phố, hành lang thoáng: treo thành dãy giỏ dọc hiên, vừa che bớt tầm nhìn từ đường vừa giữ ẩm cho nhau.

• Ban công hướng Tây, sân thượng trống: không nên treo trần; nếu bắt buộc, cần lưới che và chỉ treo ở phía khuất nắng chiều. UF/IFAS cảnh báo cây quen bóng bị đưa đột ngột ra nắng sẽ cháy lá.

• Dưới mái tôn, sát trần: chỗ nóng nhất. UF/IFAS ghi nhận trong nhà vườn, giỏ treo trên cao có thể nóng hơn mặt bàn bên dưới tới khoảng 5,5°C (10°F). Với mái tôn ở TP.HCM, nên hạ giỏ thấp xuống, cách mái ít nhất một khoảng bằng chiều dài lá.

• Trong nhà: gần cửa sổ sáng, tránh luồng gió máy lạnh và quạt thổi thẳng; xem mục chăm trong phòng máy lạnh ở phần dưới.

Hình minh họa hai giỏ dương xỉ Boston treo dưới mái hiên ban công: lá dài rủ đều quanh miệng giỏ, phần mái che phía trên giúp bụi lá nhận ánh sáng trời dịu mà không hứng nắng trưa rọi thẳng.

Phân vân không biết móc treo nhà mình có hợp không? Gửi ảnh chỗ định treo qua Zalo 0394 107 309, kèm vài dòng cho biết chỗ đó có mái che không và nắng rọi vào lúc mấy giờ; kỹ sư cảnh quan của vườn sẽ gợi ý treo cao hay thấp và chọn giỏ cỡ nào. Các loài rủ lá khác cho lan can, móc treo có trong danh mục cây treo.

Ý nghĩa dương xỉ Boston và quan niệm phong thủy

Dương xỉ là nhóm thực vật có từ rất lâu đời, nên trong cảm nhận của nhiều người, một giỏ dương xỉ gợi sự bền bỉ và mát lành. Riêng cái tên Boston nhắc tới nguồn gốc tình cờ của giống cây: một đột biến lá rủ được người trồng nhận ra và giữ lại, rồi đi khắp thế giới. Với người nuôi thú cưng, đây còn là món quà tân gia chu đáo: cây xanh rủ lá trong nhà mà không phải lo chó mèo gặm phải. Những liên tưởng ấy thuộc về cảm xúc và văn hóa; không ai có thể hứa một giỏ cây sẽ đem lại tiền tài.

Dương xỉ Boston hợp mệnh gì, tuổi gì?

Người chọn cây theo ngũ hành thường xếp màu lá xanh lục của dương xỉ Boston vào hành Mộc. Người mệnh Mộc (chẳng hạn tuổi âm lịch 1958, 1959, 1980, 1981) vì thế hay chọn loại cây này; người mệnh Hỏa (như 1956, 1957, 2016, 2017) cũng được gợi ý vì Mộc sinh Hỏa, còn người mệnh Thủy (như 1952, 1953, 2004, 2005) hay chọn vì Thủy sinh Mộc. Tất cả chỉ để tham khảo cho vui; điều quyết định một giỏ dương xỉ đẹp là có người tưới đều mỗi sáng và một chỗ treo sáng dịu, mát mẻ.

Cách trồng dương xỉ Boston trong giỏ treo

UF/IFAS khuyên dùng giá thể thoáng khí, thoát nước tốt nhưng giữ ẩm cao, độ pH khoảng 5,0–5,5 (hơi chua); hỗn hợp tham khảo trong sản xuất là một nửa than bùn, một phần tư đá perlite, một phần tư vermiculite. Ở ta có thể thay than bùn bằng xơ dừa đã xả chát. Không dùng trấu hun cho dương xỉ Boston: trấu hun có tính kiềm mạnh, ngược với nhu cầu đất hơi chua của cây. UF/IFAS cũng khuyên tránh đất vườn tự xúc vì dễ mang theo mầm bệnh, côn trùng và tuyến trùng.

1. Chọn giỏ: có lỗ thoát nước và đĩa hứng liền, đường kính khoảng 20–30 cm, tương đương cỡ giỏ treo 8, 10, 12 inch mà UF/IFAS nêu. Giỏ ở chung cư nên có đĩa hứng để nước không nhỏ xuống tầng dưới.

1. Trộn giá thể: gợi ý 5 phần xơ dừa đã xả chát, 3 phần đất sạch hoặc phân trùn quế, 2 phần perlite; trộn ẩm đều trước khi cho vào giỏ.

1. Đặt bụi: giữ mặt bầu ngang miệng giỏ, không lấp sâu phần gốc mọc lá; nén nhẹ quanh bầu.

1. Tưới cho giá thể lắng: UF/IFAS khuyên tưới tay bằng vòi có đầu phun tia nhẹ sau khi trồng để giá thể ôm sát rễ; tưới tới khi nước chảy ra lỗ đáy.

1. Treo nơi râm mát khoảng một tuần rồi mới chuyển ra chỗ treo cố định.

1. Chờ rễ ăn rồi mới bón: UF/IFAS lưu ý chỉ bắt đầu bón khi cây đã ra rễ tốt trong giỏ mới.

Ở TP.HCM, thay giỏ và tách bụi thuận nhất vào đầu mùa mưa, khi không khí ẩm giúp cây hồi nhanh.

Nhân giống dương xỉ Boston bằng ngó và tách bụi

UF/IFAS cho biết trước đây nhà vườn nhân dương xỉ Boston bằng cách tách cây con mọc trên ngó bò; ngày nay phần lớn giống được nhân bằng nuôi cấy mô. Wikipedia ghi các giống đặt tên không nhân được đúng giống bằng bào tử, vì vậy ở nhà hãy dùng một trong hai cách:

1. Ghim ngó: đặt một chậu nhỏ chứa giá thể ẩm sát giỏ mẹ, ghim một đoạn ngó xuống mặt chậu; khi cây con ra 3–4 lá và rễ bám chắc thì cắt rời ngó.

1. Tách bụi: khi giỏ đã kín rễ, nhấc cả bầu ra, dùng dao sạch chia thành 2–3 phần, mỗi phần giữ đủ rễ và vài lá; trồng lại như cây mới.

Chăm sóc dương xỉ Boston theo mùa ở TP.HCM

Mùa khô (tháng 12–4): chống khô, chống nóng, xả muối

• Tưới sáng sớm, đều mỗi ngày: NC State nhấn mạnh giá thể của dương xỉ Boston không bao giờ được để khô kiệt. Theo UF/IFAS, cây bị khô sẽ ngả màu xám, chậm lớn và ra ít ngó; tưới buổi sáng còn giúp lá kịp khô trong ngày, hạn chế nấm.

• Coi chừng cái nóng cuối mùa: theo số liệu của Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng, nhiệt độ cao nhất trung bình ở TP.HCM khoảng 34,5°C vào tháng 4 và 34,9°C vào tháng 5, sát mức tối đa 35°C mà tài liệu UF/IFAS (Henley và cộng sự) khuyến nghị để cây lớn tốt nhất. Giỏ dưới mái tôn còn nóng hơn, nên những tuần cao điểm hãy hạ giỏ thấp hoặc dời vào chỗ thoáng mát.

• Tưới xả muối mỗi tháng: UF/IFAS ghi cháy đầu lá và đầu ngó thường do muối hòa tan tích tụ từ phân bón, nước tưới. Mỗi tháng một lần, tưới thật đẫm bằng nước sạch cho chảy qua lỗ đáy vài lượt để rửa bớt muối.

• Thêm ẩm quanh giỏ: treo các giỏ gần nhau, phun sương nhẹ lên tán vào buổi sáng, tránh phun lúc nắng trưa.

Mùa mưa (tháng 5–11): giữ tâm bụi khô thoáng

• Treo dưới mái, tránh mưa xối: giỏ hứng mưa nhiều ngày liền dễ úng giữa bụi.

• Phòng bệnh cháy lá do nấm Rhizoctonia: theo tài liệu của UF/IFAS (Henley và cộng sự), đây chủ yếu là bệnh mùa hè, có thể lan khắp giỏ trong chưa đầy một tuần; vết nâu thường bắt đầu ở tâm bụi ẩm ướt, đôi khi phủ lớp tơ nấm như mạng nhện. Không tưới vào tâm bụi buổi chiều tối, tỉa bớt lá già cho thoáng, cắt bỏ ngay phần bị bệnh.

• Tưới theo trời: những ngày mưa dầm, ấn ngón tay vào giá thể, chỉ tưới khi lớp mặt bắt đầu se lại.

• Mùa để bón phân và nhân giống: trời ấm ẩm thuận cho cây lớn, nên bón phân loãng, tách bụi, ghim ngó vào mùa mưa.

Bón phân cho dương xỉ Boston

Dương xỉ Boston cần dinh dưỡng đều nhưng nhạy với muối phân; bảng tra của UF/IFAS (Gilman và cộng sự) xếp khả năng chịu mặn của loài ở mức kém. Cho nhà vườn sản xuất, UF/IFAS cho biết có thể dùng loại phân đạm và kali cao hơn lân, kiểu 20-10-20, vào lúc trời ấm, sáng và cây đang lớn. Ở nhà, cách an toàn là bón loãng mà đều: pha nhạt hơn liều trên bao bì, tưới 2–3 tuần một lần trong mùa mưa; mùa khô nóng giảm liều và kết hợp tưới xả muối. Đầu lá cháy nâu đồng loạt sau khi bón là dấu hiệu bón quá tay.

Dương xỉ Boston trong phòng máy lạnh

NC State xếp dương xỉ Boston vào nhóm cần độ ẩm cao và khuyên đặt gần bếp, phòng tắm hoặc trên khay sỏi ướt. Phòng máy lạnh chạy cả ngày lại hút ẩm mạnh, nên nếu muốn trưng trong văn phòng hay phòng khách:

• Đặt gần cửa sổ sáng, tránh hẳn luồng gió lạnh thổi thẳng. UF/IFAS cho rằng trong nhà, cường độ sáng khoảng 50–200 foot-candle (khoảng 540–2.150 lux) là hợp; các ứng dụng đo sáng trên điện thoại giúp kiểm tra nhanh.

• Kê giỏ trên khay sỏi có nước; gom cùng vài chậu cây khác để giữ ẩm cho nhau.

• Theo UF/IFAS, trong nhà chỉ cần giữ giá thể hơi ẩm và cắt bỏ lá già, lá úa thường xuyên.

Nếu chủ yếu cần cây cho phòng máy lạnh, NC State gợi ý giống 'Dallas' chịu thiếu sáng và độ ẩm thấp tốt hơn; hoặc xem thêm các loài bền hơn trong danh mục cây trong nhà.

Vì sao dương xỉ Boston bị khô lá, rụng lá chét, vàng lá?

Bảng rối loạn sinh lý trong tài liệu của UF/IFAS cho thấy phần lớn "bệnh" của dương xỉ Boston thật ra do nước, phân và ánh sáng:

• Cả bụi ngả màu xám, lớn chậm, ít ngó: thiếu nước, giá thể từng bị khô kiệt. Ngâm cả giỏ trong thau nước cho giá thể ngấm lại, sau đó tưới đều mỗi sáng.

• Đầu lá chét và đầu ngó cháy nâu: muối phân tích tụ hoặc phản ứng với thuốc phun. Tưới xả nhiều lượt bằng nước sạch, giảm liều phân, ngưng loại thuốc vừa dùng.

• Lá dài, yếu, rủ lòng thòng, bụi thưa: thiếu sáng. Dời giỏ ra gần chỗ sáng hơn, từng bước để tránh cháy lá.

• Lá nhạt màu, vàng xanh: dư sáng. Lùi giỏ vào trong mái hoặc căng thêm lưới che.

• Mảng lá cháy trắng, giòn sau khi đổi chỗ: cháy nắng do chuyển đột ngột từ bóng râm ra nắng. Cắt bỏ lá hỏng, che lại, đổi chỗ từ từ.

• Lá già trong lòng bụi vàng rồi rụng: lá già tàn tự nhiên. Cắt sát gốc định kỳ để bụi thoáng; Gilman và cộng sự (UF/IFAS) cho biết cắt tỉa mạnh còn giúp bụi đâm lá mới dày hơn.

Sâu bệnh hại dương xỉ Boston và cách xử lý

Các tài liệu khuyến nông của UF/IFAS và NC State ghi nhận những tác nhân sau trên Nephrolepis exaltata:

• Rệp sáp: cụm bông trắng ở nách lá, mặt dưới lá và cả trên rễ (Henley và cộng sự). Gỡ bằng tăm bông thấm cồn, xịt nước mạnh; giỏ bị nặng nên tách bụi, rửa rễ và thay giá thể mới.

• Rệp vảy, gồm rệp vảy dương xỉ: làm cây yếu, còi; vảy nhỏ bám lộn xộn trên trục lá và hai mặt lá chét, khác ổ bào tử vốn chỉ nằm trên gân ở mặt dưới lá. Cắt bỏ lá bị nặng.

• Nhện giả (Brevipalpus) và nhện đỏ: lá lấm tấm chấm nâu nhạt rồi chuyển màu đồng đỏ, có thể rụng lá chét. NC State lưu ý rệp vảy và nhện bùng phát khi không khí quá khô, tức đúng mùa khô và phòng máy lạnh.

• Sâu ăn lá: lá chét bị gặm thủng ở giữa hoặc ở mép; NC State nêu tên loài sâu dương xỉ Florida (Florida fern caterpillar). Bắt bằng tay vào chiều tối.

• Ốc sên, sên trần: gặm lá và đọt non (Gilman và cộng sự).

• Ruồi nấm (fungus gnats): con trưởng thành bay lởn vởn quanh giỏ trong nhà, ấu trùng sống trong giá thể ẩm. Dùng bẫy dính vàng, phủ lớp sỏi mỏng trên mặt giá thể, không để đĩa hứng đọng nước.

• Thối rễ do nấm Pythium: cây còi, héo, lá ngả xám hoặc vàng; rễ chuyển nâu, lớp vỏ ngoài tuột ra khi kéo nhẹ (Henley và cộng sự). Cắt bỏ phần rễ thối, trồng lại vào giá thể mới, giỏ sạch.

• Tuyến trùng hại rễ (Pratylenchus): triệu chứng giống thối rễ, lá xám dần. Phòng bằng giá thể sạch, không dùng đất vườn.

Dương xỉ lá mỏng dễ bị tổn thương bởi thuốc: UF/IFAS liệt kê phản ứng với hóa chất là một nguyên nhân gây cháy đầu lá. Ưu tiên biện pháp thủ công; nếu phải phun, thử trên một lá trước và phun lúc trời mát.

Dương xỉ Boston có độc với chó mèo không?

Không. Cơ sở dữ liệu cây độc của ASPCA liệt kê "Boston Fern" (ghi tên khoa học là Nephrolepis exalta bostoniensis) là không độc với chó và không độc với mèo; NC State Extension cũng gắn nhãn không độc với mèo, chó và ngựa. Vì vậy dương xỉ Boston là lựa chọn yên tâm cho căn hộ có thú cưng. Dù vậy, ASPCA lưu ý ăn bất kỳ loại cây nào cũng có thể làm chó mèo nôn hay rối loạn tiêu hóa, nên vẫn treo giỏ cao hơn tầm với và dọn lá rụng.

Cần phân biệt với "dương xỉ măng tây" (asparagus fern, Asparagus densiflorus 'Sprengeri'): cây này thật ra thuộc chi Măng tây, không phải dương xỉ, và nằm trong danh sách cây độc với chó mèo của ASPCA.

Mua dương xỉ Boston ở đâu, giá bao nhiêu?

Giá dương xỉ Boston tùy cỡ giỏ (khoảng 20, 25 hay 30 cm), độ dày bụi và độ dài lá rủ, cây trồng giỏ nhựa treo hay đặt chậu gốm, chậu đá mài trên kệ, đúng giống 'Bostoniensis' lá rủ hay các giống lá xoăn, lá vàng, và số lượng: treo cả dãy hiên quán cà phê khác với mua một giỏ cho ban công.

Muốn chọn đúng giỏ ưng ý, bạn chỉ cần nhắn Zalo 0394 107 309: Sắc Xanh Garden sẽ chụp từng giỏ dương xỉ đang dưỡng ở vườn (Trại thực nghiệm Nông Lâm – Đại học Nông Lâm, phường Đông Hòa, TP.HCM) và gửi kèm báo giá. Nhà trong nội thành TP.HCM nhận giỏ ngay trong ngày; đơn đi tỉnh lân cận được đóng gói chống sốc, nên hỏi trước cách gửi. Giỏ dương xỉ được bảo hành, vườn đồng hành cho đến khi ngó và rễ mới bám ổn định ở chỗ treo. Nếu muốn phối dương xỉ cùng các cây khác thành một ban công xanh hoàn chỉnh, vườn khảo sát và báo giá miễn phí qua dịch vụ thi công ban công xanh.

Khi nhận giỏ, kiểm tra nhanh mấy điểm:

• Giữa bụi có nhiều đọt non cuộn tròn như vòng xoắn, dấu hiệu cây đang sung.

• Lá xanh lục đều, không xám màu, không cháy đầu lá chét hàng loạt.

• Mặt dưới lá không có vảy hay cụm bông trắng bám lộn xộn; gốc không có mùi chua, ngó không có củ tròn.

Thích dương xỉ nhưng muốn một dáng lá khác hẳn, bạn có thể xem cây tổ yến với lá đơn to xếp thành hình phễu, hoặc cây dương xỉ cổ đại của vườn.